A1News.am-Lragir.am-ի զրուցակիցն է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը
ՀՀ բանկերի միջոցով ֆիզիկական անձանց անունով Ռուսաստանից ստացված գումարների ծավալը վերջին ամիսներին շարունակաբար աճում է։ Կանխատեսվում էր, որ Ռուսաստանում ճգնաժամի հետևանքով տրանսֆերտների հոսքը պետք է նվազեր, բայց փաստացի հակառակն է տեղի ունենում, ի՞նչ գումարներ են ներհոսում Հայաստան։
Ռուսաստանից եկող տրանսֆերտների հոսքը պայմանավորված է մի շարք գործոններով։ Առաջին պատճառն այն է, որ դեռևս Հայաստանում են գտնվում Ռուսաստանից եկած մեծ թվով զբոսաշրջիկներ, որոնք բնականաբար իրենց գումարները բերում են Հայաստան և ծախսում են։ Դրան նպաստեց նաև այն, որ վերջին ամիսների ընթացքում Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկն աստիճաբանար թուլացրեց դեպի արտասահման փոխանցումների սահմանափակումը։
Պատերազմական գործողությունների առաջին օրերին սահմանափակում էր դրվել մինչև 5000 դոլարի չափով, այսինքն՝ ֆիզիկական անձը Ռուսաստանից կարող էր մինչև 5000 դոլար փող փոխանցել, հիմա մինչև 1 մլն կարող է փոխանցել։ Երբ նայում ենք Ռուսաստանի առևտրային հաշվեկշիռը, տեսնում ենք 70-80 մլրդ դոլարի չափով պրոֆիցիտ ունի, այսինքն՝ ավելի շատ արտահանել է, քան ներկրել։
Դա տնտեսական պատժամիջոցների հետևանք է։ Ռուսաստանում մեծ քանակությամբ, այսպես ասած, թվային, հաշվի վրա դոլար կա, բայց դրան համապատասխան թղթադրամ չկա։ Ռուսաստանի բանկերը չեն սպասարկվում ամերիկյան բանկերի կողմից և թղթադրամ չեն ստանում։ Ռուսաստանցիներն իրենց թղթադրամների կարիքը կարող են բավարարել տարբեր երկրների միջոցով, այդ թվում՝ Հայաստանի։ Նաև դա է պատճառը, որ Ռուսաստանից փոխանցումների դեպքում կանխիկացման ժամանակ մեր բանկերը 3 տոկոս միջնորդավճար են պահում։ Այսինքն՝ կանխիկացման մեծ պահանջարկ կա։
Բայց, բնականաբար, Հայաստանի բանկերը չեն կարող մեծ քանակությամբ բավարարել Ռուսաստանի այս պահանջարկը՝ հաշվի առնելով մեծ ծավալները։ Բացի այդ, ամերիկյան բանկերը որոշակի սահմանափակումներ են կիրառում հայկական բանկերի նկատմամբ։ Օրինակ՝ եթե հայկական բանկն ասում է՝ ինձ 100 մլն դոլարի չափով կանխիկ դոլար է պետք, նրանք վերլուծում են, թե նախորդ տարիների ընթացքում մեկ բանկն ինչքան գումար է ձեռք բերել, դրան համապատասխան գումար են պատրաստ վճարել։ Այսինքն՝ որպեսզի Ռուսաստանի տնտեսությունը և ռուսական ընկերությունները չխուսափեն պատժամիջոցներից, որոշակի սահմանափակումներ են կիրառվում նաև Հայաստանի նկատմամբ։ Ասում են՝ մենք ձեզ կտանք այնքան կանխիկ գումար, որքան նախորդ տարիներին կամ ամիսներին սպառել եք։ Սրա նպատակն է, որ Հայաստանը չդառնա որպես պատժամիջոցները շրջանցող միջոց։
Այս պայմաններում մենք ունենք դոլարի մեծ հոսք, դա է պատճառը, որ դրամն օրեցօր արժևորվում է։ Երբ Ռուսաստանից գումար են փոխանցում, շատ բանկեր նույնիսկ այդ 3 տոկոս սպասարկման վճարի դեպքում էլ չեն կարողանում այդ գումարը տալ ռուսաստանցիներին, նրանց տրամադրում են դրամ։ Այսինքն՝ դոլարը վերածում են դրամի և տրամադրում։ Իսկ դա իր հերթին մեր շուկայում գնաճ ու դրամի արժևորում է առաջացնում։
Առաջիկա ամիսներին ի՞նչ միտումներ կարող են լինել, գումարների ներհոսքը կշարունակվի՞։
Կարծում եմ՝ այս ամռան ընթացքում կշարունակի աճել ներհոսքը, քանի որ ռուսաստանցիները կանխիկ դոլարի կարիք ունեն։ Նույնիսկ աշխատանքային միգրանտների կողմից փոխանցվող տրանսֆերտների ծավալի նվազման դեպքում այս ընդհանուր ներհոսքի աճը կարող է որոշակի ժամանակ պահպանվել, քանի որ, ինչպես ասացի, Ռուսաստանը կանխիկ դոլարի կարիք ունի։
