A1News.am-1in.am-ը գրում է.Դեկտեմբերի 7-ին համաշխարհային ուշադրությունը կենտրոնացած էր թիվ մեկ քաղաքական իրադարձությանը՝ ԱՄՆ ու ՌԴ նախագահների տեսակոնֆերանսի ձևաչափով հանդիպմանը, որը երկրորդն է ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի տասամսյա պաշտոնավարման ընթացքում: Առաջինն ինչպես հայտնի է, տեղի ունեցավ Ժնևում՝ հունիսին, դեմ առ դեմ ձևաչափով: Ինչո՞ւ երկրորդ անգամ Բայդեննն ու Պուտինը որոշեցին շփվել տեսակոնֆերանսի ձևաչափով, բարդ է ասել:
Չի բացառվում, որ ավելորդ ժամանակ խնայելու համար, որ կարող էր խլել որևէ երկրում նրանց հանդիպման կազմակերպումը, իսկ գուցե նաև կան ավելի պարզ պատճառներ, կապված համաճարակի կամ այլ հարցերի հետ: Բոլոր դեպքերում, անկախ ձևաչափից անկասկած է, որ ԱՄՆ և ՌԴ նախագահների հանդիպումը միջազգային առանցքային իրադարձություն է, որի արդյունքը եթե ոչ ամբողջապես, հիմա հիմնարար նշանակություն ու ազդեցություն է ունենալու միջազգային իրադարձությունների, միջազգային իրավիճակի համար: Բայց, այն, թե ինչ արդյունք է ունեցել Բայդեն-Պուտին մոտ երկու ժամ տևած երկրորդ հանդիպումը, բավականին անորոշ է:
Թե ամերիկյան, թե ռուսական կողմերը գերադասել են բարձրաձայնել ընդհանուր տեղեկություններ: Առայժմ սուղ է նաև արտահոսքերի հանգամանքը: Հայտնի է, որ քննարկման երկու ժամերի ընթացքում բավականին մեծ հատված է զբաղեցրել ուկրաինական խնդիրը: Ըստ տարածված տեղեկությունների, Բայդենը ՌԴ նախագահին է հայտնել ԱՄՆ ու եվրոպական դաշնակիցների անհանգստությունը Ռուսաստանի հնարավոր ագրեսիայի կապակցությամբ, իսկ Պուտինն էլ Բայդենին է փոխանցել ՌԴ անվտանգային անհանգստությունը:
Այլ կերպ ասած, հրապարակային մակարդակում եղածը բոլորովին նոր բան չէ և ակնհայտորեն բոլորովին բավարար նյութ չի տալիս Բայդենի և Պուտինի բանակցության որևէ արդյունքի մասին շատ, թե քիչ ստույգ պատկերացում կազմելու, խոսակցության բուն բովանդակությունն ու շեշտադրումները եթե ոչ ամբողջությամբ, ապա գոնե զգալի մասով կռահելու համար: Իսկ ենթադրություններն այստեղ բոլորովին տեղին չեն, քանի որ բավականին բարդ, խրթին, հակասական և բազմազան իրավիճակ է համաշխարհային քաղաքականության բոլոր ուղղություններով:
Հայաստանի համար այստեղ կա թերևս հետաքրքրության երկու առանցքային հանգամանք: Հետաքրքրության ասպեկտները անշուշտ շատ են, սակայն երկուսը առանցքային են և զգալիորեն պայմանավորում են մնացյալ առումներով իրավիճակը, միջավայրը և զարգացման հնարավոր տրամաբանությունը: Մեկը գլոբալ կայունությունն ու դրա համատեքստում Կովկասի կայունության խնդիրն է, և մյուսը՝ ԱՄՆ-Ռուսաստան դիմակայության աստիճանն ու բնույթը, դրա բազմաշերտ տրամաբանությունը:
Բայդեն-Պուտին հանդիպումը գոնե առայժմմ թույլ չի տալիս գնահատել, թե ինչ ազդեցություններ կարող ենք սպասել այդ իմաստով: Թեև, կայունության առումով թերևս շատ թե քիչ դրական ազդակ կարող ենք դիտարկել այն, որ երկու նախագահների հանդիպմանը զուգահեռ հրապարակվեց Մինսկի խմբի երեք համանախագահ երկրների արտգործնախարարների հայտարարությունը արցախյան, հայ-ադրբեջանական խնդրի առնչությամբ:
Սա դիտարկել որպես կայունության հաստատուն երաշխիք, թերևս կլինի չափազանցություն, սակայն դրան ուղղված կարևոր ազդակ է, որը պետք է ընդունել ի գիտություն: Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերությանը տրամաբանությանը, ապա այստեղ ամեն ինչ բավականին բարդ է:
Ասել, թե իրավիճակը կգնա որևէ ուղիղ, կամ մասնակի միջնորդավորված բախման՝ ինչպես օրինակ Ուկրաինայում, թերևս քիչ հավանական է: Կողմերը պարզապես գերադասում են խաղալ առավելագույն բարձր խաղադրույքով, սակայն առայժմ թերևս հստակ կառավարում են իրադրությունը: Միաժամանակ, այստեղ կա մեկ այլ նուրբ շերտ, որն արտահայտվում է Բայդեն-Պուտին զրույցից դուրս մի հայտարարության մեջ: ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնական Վիկտորիա Նուլանդը, որն ի դեպ հոկտեմբերին եռօրյա քննարկումներ էր ունեցել Մոսկվայում, Սենատի հանձաժողովում հայտարարել է, թե կա մտավախություն, որ Պուտինն ուզում է վերականգնել ԽՍՀՄ:
Նուլանդը հայտարարել է, որ այդ մտավախությունն ու մտահոգությունը պետք է լինի ԱՄՆ ներքին, նաև ՆԱՏՕ ու ԵՄ դաշնակիցների հետ միասնության հիմքում: Այլ կերպ ասած, ԱՄՆ մի կողմից արձանագրում է այդ վտանգը, մյուս կողմից ակնհայտորեն այն փորձում օգտագործել եվրաատլանտյան բևեռը իր շուրջ կոնսոլիդացնելու համար:
Ըստ այդմ առնվազն կարող է առաջանալ հարց, թե արդյո՞ք ԱՄՆ այդ կոնսոլիդացիան առավել արագ և հաստատուն ապահովելու համար իր հերթին չի խթանի Ռուսաստանի՝ որոշակի կառավարելիությամբ կոշտ քաղաքականությունը, այսպես ասած վտանգը առարկայացնելու և հետևաբար իր շուրջ եվրաատլանտյան համակարգի անվերապահ կոնսոլիդացիա, ըստ այդմ ԱՄՆ ազդեցություն արձանագրելու համար: Սա իհարկե բարդ հարց է միարժեք պատասխան փնտրելու համար, սակայն հարց, որը ունի դիտարկման կարիք նաև Հայաստանի համար, որը ռուսական քաղաքականության սահմանագծում է, բայց կարծես թե մոտ չէ ամերիկյան քաղաքականության կենսական սահմաններին:
