A1News.am-1in.am-ը գրում է. Օգոստոսի 15-ին աշխարհը ուշադրությամբ հետևում էր Քաբուլի անկմանը, ինչի հետևանքով Աֆղանստանը գործնականում անցնում է Թալիբան շարժման ամբողջական իշխանության ներքո: Սուննի իսլամի հիմքով շարժումը վերադառնում է Աֆղանստանում իշխանության այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ ու ՆԱՏՕ դաշնակիցները դադարեցնում են իրենց ռազմական ներկայությունը այդ երկրում: Այժմ դաշնակիցների վերահսկողության տակ է միայն Քաբուլի միջազգային օդանավակայանը, այն էլ իրենց դիվանագետներին և մնացյալ քաղաքացիներին Աֆղանստանից անվտանգ դուրս բերելու համար:
Թալիբանն Աֆղանստանում իշխանությունը վերցրեց գրեթե ակնթարթորեն, որը կորցրել էր 2001 թվականին սեպտեմբերի 11-ի Նյուր Յորքի ահաբեկությունից հետո Աֆղանստանի ուղղությամբ ԱՄՆ ռազմարշավի և երկու տասնամյակի ռազմական ներկայության հետևանքով: Թալիբանի արագ վերադարձը խոսում է թերևս այն մասին, որ Աֆղանստանում շարժումն ունի այսպես ասած ժողովրդական մեծ աջակցություն, այլապես զուտ ռազմական իմաստով բավականին դժվար կլիներ այդպիսի արագ անցումը, անգամ ԱՄՆ ու ՆԱՏՕ չմիջամտության պարագայում:
Այդպիսով, միջինասիական ռեգիոնում ստեղծվում է նոր իրավիճակ, որը րենից ներկայացնում է չափազանց բարդ մի հանգույց: Ներկայումս Իրանը, Չինաստանը, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Պակիստանը, որոնք անմիջական խաղացողներն են ստեղծվող հանգույցում, փորձում են պայմանավորվել Թալիբանի հետ, յուրաքանչյուրը իր ռիսկերի և խնդիրների համատեքստում: Սակայն, մեղմ ասած բարդ է ասել, թե որքանով են այդ պայմանավորվածությունները լինելու կայուն և հուսալի: Բանն այն է, որ Աֆղանստանում վերադարձող Թալիբանին, չնայած արագ ռազմական կամ ռազմա-քաղաքական բլից-կրիգին, ներկայումս անհրաժեշտ է որոշակի ժամանակ՝ ամբողջապես հաստատվելու և կառավարման ղեկը ստաձնելու, կայունանալու համար: Ըստ այդմ, Թալիբանը ևս շահագրգռված է բազմակողմ այդ պայմանավորվածությունների հարցում: Սակայն, ի՞նչ կանի արմատական սուննի իսլամ դավանող շարժումը դրանից հետո, երբ ամրանա Աֆղանստանի իշխանության կարգավիճակում և ավելի մեծ ծավալով ու հավակնություններով ներգրավվի ռեգիոնալ խաղին: Որքանո՞վ են մնալու պայմանավորվածությունները Չինաստանի, Իրանի, Ռուսաստանի, Թուրքիայի կամ Պակիստանի հետ: Եվ հատկապես ո՞ր ուղղությամբ է շարժվելու հնարավոր «փլուզումը» և Թալիբանի հավակնությունը: Բանն այն է, որ, իբրև կանոն, արմատական ամբողջատիրական փակ ռեժիմները չեն կարող հուսալի և ամուր լինել առանց այդ տարածական հավակնությունների:
Հետևաբար, Թալիբանը չի կարող սահմանափակվել միայն Աֆղանստանով: Աֆղանստանում տեղի ունեցողը կարող է թվալ Հայաստանից հեռու, սակայն բանն այն է, որ այն հիմնավորապես փոխում է Հայաստանի, Կովկասի շուրջ ռազմա-քաղաքական լայն միջավայրը, բերելով փոփոխություններ, ոորոնք կարող են զարգանալ ինչպես Հայաստանի համար հուսադրող և դրական, այնպես էլ բացասական և վտանգավոր ուղղություններով: Հուսադրող կլինի այն, որ միջինասիական ռեգիոնալ նոր իրավիճակում Ռուսաստանը ի վերջո գա Արևմուտքի հետ դաշնակցությանն այլընտրանք չունենալու եզրահանգման, քանի որ հակառակ դեպքում գործնականում անհնար է լինելու կանգնեցնել արմատական իսլամի ալիքը նախ միջինասիական հետխորհրդային երկրների, հետո արդեն անմիջականորեն Ռուսաստանի ուղղությամբ: Չինաստանի կամ Թուրքայի հետ լուծումներ փնտրելը Մոսկվայի համար լինելու է խիստ ժամանակավոր, իսկ հեռանկարում՝ նույնքան վտանգավոր: Եվ այդ լուծումները վտանգավոր են լինելու նաև Հայաստանի համար:
